«ماشا الالیکینا» نام مشهوری در روسیه و مناطق روسی‌زبان است. او حدود 2 سال پیش به عنوان یک هنرپیشه و یک مدل مطرح بود و شهرت و محبوبیتش با اوج گرفتن «گروه موسیقی فابریک» در روسیه، به بالاترین حد رسید.

ماشا الالیكینا، ستاره سابق سینما، رقص و موسیقی، اینك حجاب اسلامی در بر دارد و به تدریس در مدارس مشغول است. وی می‌گوید از جلوه‌های كاذب سابق متنفر است و اكنون احساس خوشبختی می‌كند.

آنچه در پی می‌آید دومین بخش از ترجمه مصاحبه سایت روسی Islam.ru با این هنرمند مسلمان شده است:

* * * * *

- اولین ماه رمضان برای شما چگونه سپری می‌شود؟ به نظر شما آیا حقیقت دارد که این ماه، ماه خاصی است؟

این ماه شگفت انگیزترین ماه در زندگی من است، تصور نمی‌کردم که بتوان بوی بهشت را در روی زمین احساس کرد. با بی‌صبری منتظر ماه رمضان سال بعد خواهم بود.

- در آن زمان که فعالانه به موسیقی می‌پرداختی تصورش را می‌کردی که چند سال بعد روزه‌ات را با آب و خرما افطار کنی؟

فکرش را نمی‌کردم. حتی فکر نمی‌کردم آب اینقدر خوش طعم باشد خصوصاً آب "زمزم" .

- خیال ندارید هنر را در چارچوب اسلام و آنطور که دین مجاز دانسته ادامه دهید؟

پیامبر خدا عیسی علیه‌السلام به شاگردانش گفت: "آیا تبر می‌تواند به خود افتخار کند و خوشحال باشد که درختان زیادی را قطع کرده است؟" در حالی که تبر فقط ابزاری در دست انسانهاست. همین در مورد انسان نیز صدق می‌کند هر کاری که انجام بدهد، ابزاری در دستان خالق باقی می‌ماند. تمام زندگی، هر شغلی، انواع فعالیت ها خلاقیت است، فقط می‌خواستم جایگاه خود را در این جریان به درستی تشخیص بدهم.

برای اینکه پی به جایگاه خود ببریم و آنچه را که برایمان در نظر گرفته شده  بشنویم، لازم است "گوش شنوا" را آماده کنیم و آن را پاک سازی کنیم. دستورالعمل این پاکسازی، شریعت است.

-  الان به چه کاری مشغول هستید؟ آیا موسیقی را کنار گذاشتید؟

طی 5 سال 50 ترانه با حضور من ساخته شده است. در حال حاضر من در دانشگاه و آموزشگاه، زبانشناسی تدریس می‌کنم و به انواع هنرهای مجاز می پردازم.

- اگر شما را به کنسرت " التون جان" در کاخ کرملین دعوت می‌کردند چگونه برخورد می‌کردید؟

من به این کنسرت نخواهم رفت ولی اگر به کنسرت گروه «ریحان» سامی یوسف، یوسف اسلام (کت استیونس) دعوتم می‌کردند با کمال میل می‌رفتم. یا به کنسرت دوستم فُرات که لیسانس پزشکی دارد (پزشک عمومی) و هنگامی که برای دوستانش اجرا می‌کند می‌درخشد.

- برنامه های آینده شما چیست؟ آیا از قرآن چیزی یاد گرفته‌اید؟ آماده نمی‌شوید که زبان عربی را یاد یگیرید و آن را به 5 زبانی که می‌دانید اضافه کنید؟

من دو درس به عربی داشته‌ام. ابتدا به نظرم آمد یاد گرفتن آن پیچیده تر از 5 زبان اروپایی است که بلد هستم، ضمن اینکه برخلاف سایر زبان‌هایی که یاد گرفته‌ام و با علاقه با آنها کار و صحبت می‌کنم، زبان عربی چیزی بیشتر از سرگرمی و حرفه است. این زبان کلید من به سمت دانش برتر است.

- به نظر شما چرا انسانها به اسلام مشرف می‌شوند؟ غالبا این افراد هنرمندان و از جمله هنرمندان حوزه موسیقی هستند.

اسلام برخلاف دیگر " جریانات تعلیمی"  اساس و پایه‌ای استوار دارد که هر آجر آن سرجای خودش قرار گرفته است. این فقط یک "مهارت روحی" نیست بلکه قوانین مشخص و معین زندگی روزمره است.

راه اسلام برای کسانی است که قلبشان گشوده و آزاد از خرافات و توهمات است. انسانهای زیادی سعی می‌کنند براساس قوانین اسلام زندگی کنند، ولی حتی تصورش را هم نمی‌کنند که چنین دینی وجود دارد. به عنوان مثال مادربزرگم همیشه به من می‌گفت: "زندگی تسلط همیشگی و مداوم بر خود است" و چخوف که می‌گفت "ذره ذره از خود بردگی می‌کشید". سپس کتاب‌های الغزالی را که نقش مهمی در راه من به سمت اسلام داشتند،  باز می‌کنیم و می‌خوانیم:

"اگر نمی‌توانی درباره خدا فکر کنی، حداقل سعی کن خودت را فراموش کنی". این همان اسلام است.

اگر علاقه دارید کسی را به اسلام دعوت کنید فقط لازم است به او پیشنهاد کنید که بیندیشد و به ندای قلبش گوش دهد چون در صحرای اشباع شده از اطلاعات، او به جای گمراه شدن در انحرافات دانشمند نماهایی که گمراهانی همانند خود به وجود می‌آورند،  بسیاری از نداهای باطنی را خواهد یافت که بدون اجبار به دنبال آنها خواهد رفت.

ادامه دارد ...

مترجم: طیبه نادری

فضيل بن عياض مي‌گويد: مردي از اين پارسايان روزگار و نيك‌مردان وقت، درمي سيم داشت. به بازار شد تا طعام خَرد. دو مرد را ديد به هم درآويخته و با يكديگر جدالي و خصومتي در گرفته. گفت: اين خصومت شما از بهر چيست؟ گفتند: از بهر يك درم سيم. آن يك درم كه داشت، به ايشان داد و ميان ايشان صلح افكند. به خانه باز آمد و قصه با عيال خود بگفت. عيال وي گفت: اصبت و احسنت و وفقت؛ (كار درست و خوبي انجام دادي و موفقي.) و در همه خانه ايشان برداشتني و نهادني نبود، مگر اندكي ريسمان. آن به وي داد تا به آن طعام خَرد. ريسمان به بازار برد و هيچ ‌كس نخريد. بازگشت تا به خانه باز آيد. مردي را ديد كه ماهي مي‌فروخت و ماهي وي كاسد بود، كس نمي‌خريد، همچنان ‌كه ريسمان وي. گفت: اي خواجه! ماهي تو نمي‌خرند و ريسمان من نمي‌‌خرند. چه بيني اگر با يكديگر معاملت كنيم؟ ريسمان به وي داد و ماهي بستد. به خانه درآورد، شكم وي بشكافتند، دانه مرواريد پر قيمت از شكم وي بيرون آمد. به جوهريان برد، به صد هزار درم آن را برگرفتند. به خانه بازآورد. مرد و زن هر دو، خداي را شكر و سپاسداري كردند و در عيادت و تواضع بيفزودند. سائلي بر در سراي ايشان بايستاد گفت: «رجلٌ مسكينٌ محتاجٌ ذو عيال»؛ مردي درمانده و درويش، دارنده عيال؛ با من رفق كنيد. زن به مرد مي‌نگرد و مي‌گويد: «هذه والله قصتنا التي كنا فيها»: ما هم چنين بوديم تا خدا ما را نعمت داد و آساني و فراخي. شكر نعمت را با درويش قسمت كنيم آنچه داريم. پس آن را به دو قسم نهادند: يك قسم به درويش دادند و يك قسم از بهر خود بگذاشتند. آن درويش پاره‌اي برفت و بازگشت و گفت: «من سائل نه‌ام كه من فرستاده خدايم به شما. الله شما را آزمايش كرد در سراء و ضراء. در سراء شكور ديد شما را، و در ضراء صبور. در دنيا شما را بي‌نياز كرد و در عقبي آن ببينيد كه آن را نه چشمي ديده و نه گوشي شنيده و نه بر دل هيچ بشري خطور كرده است.»(1)

 پي‌نوشت:

1- تفسير كاشف، ج 4، ص 225ـ 226.

 منبع:

سروش وحي، ش 23 ، با تصرف .

الهي ، چه رسوايي از اين بيشتر كه گدا از گدايان گدايي كند.

الهي ، آن كه سحر ندارد ، از خود خبر ندارد .

الهي ، در شگفتم از كسي كه غصه خودش نمي خورد و غصه روزي اش را مي خورد.

الهي ، خانه كجا صاحب خانه كجا ؟ طا ئف آن كجا و عارف اين كجا ؟ آن سفر جسماني است و  اين رو حاني .

الهي؛ عمري آه در بساط نداشتم و اينك جزآه در بساط ندارم .

الهي ، خدا خداگفتن مجازي ما كه اين همه بركت دارد ، اگر به حقيقت گوييم چون خواهد بود.

الهي، دل چگونه كالايي است كه شكسته آن را خريداري.  

دانشجوي مسلمان دکتراي علوم کامپيوتري کانادا با استفاده از تکنولوژي مدرن سجاده‌اي ديجيتالي ابداع کرده تا مسلمانان به ويژه سالخوردگان و معلولان بتوانند آداب و وظايف خود را بهتر انجام دهند.

به نقل از تورنتو استار، وعيل عبدالسعادت دانشجوي دکتراي دپارتمان علوم کامپيوتري دانشگاه تورنتو که سجاده اي ديجيتالي با داشتن سنسور، نور و صفحه نمايش آيات قرآن ابداع کرده، گفت: استفاده از اين سجاده مي تواند درک متون قرآني و کيفيت نماز را ارتقاء دهد.

اگر کاربر هنگام اداي نماز خود اشباهي چون اضافه يا کم کردن يک حرکت صورت دهد سنسورهاي اين سجاده لرزيده و هشدار مي دهند.

عبدالسعادت گفت که اين لرزش بسيار ظريف است و به نحوي صورت مي گيرد که کاربر بتواند اشتباه خود را بدون شکستن نماز تصحيح کند.

اين سجاده ديجيتالي داراي حالتي است که مي تواند زمان نماز بعدي و همچنين اعياد مهم ديني را به کاربر يادآوري کند، کاربر مي تواند با استفاده از قطب نمايي که به شکل سه بعدي کعبه ساخته شده قبله را براي اقامه نماز تعيين کند.

از ديگر ويژگيهاي اين سجاده نوري است که نمازگزار را در تاريکي ياري کرده و صفحه نمايش ديجيتاري که نمازگزار مي تواند آيات قرآني که در طول نماز مي خواند از روي آن دنبال کند.

اين مخترع مسلمان اظهار داشت که کاربر مي تواند آيات مد نظر خود را هنگام اقامه نماز تعيين کند.

وي در تهيه اين سجاده ويژه بخشي که مربوط به قرآن مي شود به طور دائم با علماي ديني در ارتباط بوده تا اطمينان حاصل کند تمام فرآيند ساخت، عملکرد و نتايج آن با تعاليم اسلام منافات ندارد.

عبدالسعادت اعتقاد دارد که اين سجاده الکترونيکي مي تواند مورد استفاده گروه هاي بسياري چون سالخوردگان و افرادي قرار گيرد که داراي ناتواني هاي شناختي و حافظه هستند.

وي اين سجاده را يک نمونه آزمايشي دانست که مي توان آن را به نوعي که مورد استفاده پيروان تمام اديان قرار گيرد ارتقاء داد.

اين دانشجوي دکتراي کامپيوتر دانشگاه تورنتو ابراز اميداري کرد که اين اختراع بتواند در انجام آداب ديني مومنان اديان را ياري کند.

وي گفت: مسيحي کاتوليک که اصول مسيحيت را مي آموزد، بوديستي که مي خواهد مراقبه اي عميق تر انجام دهد و يهودي که تورات را مورد مطالعه قرار مي دهد مي تواند از اين وسيله ديجيتال به عنوان يادآوري کننده ، تصحيح و ارتقاء کارايي آن سود ببرند.

مسجد شيشه‌اي ايالت بايرن آلمان که به منظور انعکاس شفافيت اعمال عبادي و فعاليتهاي مسلمانان ساخته شده است، شک و شبهه کساني‌ را که از بيرون به داخل مسجد مي‌نگرند، برطرف مي‌کند.
به گزارش خبرگزاري مهر به نقل از اسلام آنلاين، مسجد شيشه‌اي ايالت بايرن در شهر رگنسبورگ آلمان گنجايش 400 نمازگزار را دارد. ديوارهاي اين مسجد از شيشه‌هاي شفاف و روشن است، به طوري که داخل مسجد از بيرون ديده مي‌شود.
اين مسجد تنها مسجدي است که بر اساس شيوه خاص معماري ساخته شده است که 60 درصد آن را شيشه تشکيل مي‌دهد تا جايي‌که رهگذران غيرمسلمان و حتي کساني که با ماشين در حال عبور هستند با هر اعتقاد و ديني مي‌توانند از بيرون حرکات عبادي مسلمانان را مشاهده کنند و با شفافيت از شيوه فعاليتها و کارهاي آنها اطلاع يابند.
اين مسجد به يک مرکز اسلامي ضميمه شده است تا زندگي مسلمانان و ابعاد عبادي آنها براي جامعه آلمان ملموس‌تر شود و شک و شبهاتي که در اين زمينه دارند از بين رفته و بهتر بتوانند در جامعه آلمان ادغام شوند.
اين مسجد به شکل "l" و با شيشه‌هاي آبي و سفيد ساخته شده است و در ورودي آن آيات قرآني به زبان عربي و با معاني آلماني نوشته شده است.
مسلمانان براي ساخت اين مرکز و مسجد با انتقادات و اعتراضات اداري و يا سياسي مواجه نشدند، بلکه ساخت اين مسجد به عنوان يکي از ساختمانهاي زيباي شهر مورد تأييد قرار گرفت و به مکاني براي گردشگران تبديل شد، به طوري که گروههاي از اتريش و سوئيس از اين مسجد بازديد مي‌کنند.
ديگر بازديدکنندگان اين مسجد دانش‌آموزان، دانشجويان و شخصيتهاي مهم و برجسته، رؤساي احزاب در دولت، پارلمان آلمان و بسياري از مردم عادي بوده‌اند.
درهاي اين مسجد به روي همه مردم از اديان مختلف گشوده است و تنها از آنها مي‌خواهند که کفشهاي خود را در آورند. همچنين براي آگاهي غيرمسلمانان از ابعاد مختلف دين اسلام و فعاليتهاي مسلمانان، چند روز را به آنها اختصاص داده‌اند تا از مرکز، مسجد، فعاليتهاي مختلف آن چون سخنراني، همايش و نمايشگاه مطلع شوند تا امکان همزيستي مسالمت آميز ميان مسلمانان و مسيحيان اين کشور را فراهم کند.

غيبت ديگران را نكنيد ، كه نان وخورش سگان جهنم است

شخصي به حضرت سجاد (ع) عرض كرد : فلان شخص ، شما را گمراه و مبتدع مي داند .

حضرت فرمود تو حق همنشيني او را رعايت نكردي كه سخن او را به مكن گفتي و حق مرا هم رعايت نكردي ، چون من چيزي را از او نمي دانستم ولي تو به من رساندي .

بدان كه براي همه مرگ در پيش است ومحشور خواهيم شد و وعده گاه همه قيامت است و خداوند ميان ما حكم خواهد كرد وهرگز غيبت كسي را مكن كه نان و خورش سگان جهنم است  .

رسول خدا (ص ) فرمود : هركس ايمان به خدا و رسولش دارد ، در مجلسي كه به امامي دشنام دهند ننشيند ، يا در آن مجلس غيبت مسلماني را مي كنند.

و فرمود هركس غيبت مسلماني را كند ، ثواب روزه و وضويش برطرف مي شود و در روز قيامت از اوبوي گندي بدتر از بوي مردار مي آيد، كه اهل محشر همه از آن در آزار باشند اما اگر قبل از توبه كردن بميرد ، حلال كرده است چيزي را كه خدا حرام كرده است .

وهركس به برادر مومن خود احسان كند در مجلسي كه غيبت اورا مي كنند مانع غيبت او شود ، حق تعالي هزار نوع بدي را در دنيا و آخرت از او رفع مي كند .

واگر اين عمل را نكند و در حالي كه قدرت بررد غيبت او داشته باشد ، هفتاد برابر گناه آن غيبت كننده مي برد .

حضرت صادق (ع) :فرمود هركس را با چشم خود نبيني كه گناه ميكند ودو نفر گواه عادل برآن گواهي ندهند كه گناهي كرده است ، او از اهل عدالت است و گواهيش مقبول است ، هرجند در واقع گنا هكار باشد . و هر كس غيبت كند او را به گناهي كه در او باشد از دوستي و ياري خدا بيرون است و به دوستي و ياري شيطان داخل شده است .

در احاديث معتبر نقل شده است كه : هركس دو رو و دو زبان داشته باشد كه در حضور مردم تعريف آنان را كند و در غيابشان ، غيبت آنها كند هنگامي كه در روز قيامت محشور شود ، دو زبان از آتش داشته باشد ؛ يكي در پيش رو ويكي در پشت سر و در محشر فرياد مي زنند؛ اين بود كه در دنيا دو رو و دو زبان داشت .

نكته هاى برجسته از سيره امام على(عليه السلام)
1 ـ در جريان شوراى شش نفرى كه به دستور عمر براى انتخاب خليفه بعد از او تشكيل شد، عبدالرّحمان بن عوف كه خود را از خلافت معذور داشته بود ظاهراً در مقام بى طرفى قرار گرفت و نامزدى خلافت را در امام على و عثمان منحصر دانست و بر آن شد تا در ميان آنان يكى را برگزيند.
از على خواست تا با او به كتاب خدا و سنّت رسول الله و روش ابوبكر و عمر بيعت كند.
امّا امام على(عليه السلام) فرمود: «من بر اساس كتاب خدا و سنّت رسول خدا و طريقه و روش خود در اين كار مىكوشم.»امّا همين مسأله چون به عثمان پيشنهاد شد، در دم پذيرفت و به آسانى به خلافت رسيد!
2 ـ امام على(عليه السلام) پس از قتل عثمان آن گاه كه بنا به درخواست اكثريت قاطع مردم مسلمان، ناچار به پذيرش رهبرى بر آنان گرديد، در شرايطى حكومت را به دست گرفت كه دشوارى ها در تمام زمينه ها آشكار شده بود، ولى امام با همه مشكلات موجود، سياست انقلابى خود را در سه زمينه: حقوقى، مالى وادارى، آشكار كرد.
الف ـ در عرصه حقوقى:اصلاحات او در زمينه حقوقى، لغو كردن ميزان برترى در بخشش و عطا و يكسانى و برابر دانستن همه مسلمان ها در عطايا و حقوق بود و فرمود: «خوار نزد من گرامى است تا حقّ وى را باز ستانم، و نيرومند نزد من ناتوان است تا حقّ ديگرى را از او بگيرم.»
ب ـ در عرصه مالى:امام على(عليه السلام) همه آنچه را كه عثمان از زمين ها بخشيده بود و آنچه از اموال كه به طبقه اشراف هبه كرده بود، مصادره نموده و آنان را در پخش اموال به سياست خود آگاه ساخت، و فرمود: «اى مردم! من يكى از شمايم، هر چه من داشته باشم شما نيز داريد و هر وظيفه كه بر عهده شما باشد بر عهده من نيز هست.
من شما را به راه پيغمبر مىبرم و هر چه را كه او فرمان داده است در دل شما رسوخ مىدهم.
جز اين كه هر قطعه زمينى كه عثمان آن را به ديگران داده و هر مالى كه از مال خدا عطا كرده بايد به بيت المال باز گردانيده شود.
همانا كه هيچ چيز حقّ را از ميان نمىبرد، هر چند مالى بيابم كه با آن زنى را به همسرى گرفته باشند و كنيزى خريده باشند و حتّى مالى را كه در شهرها پراكنده باشند آنها را باز مىگردانم.
در عدل، گشايش است و كسى كه حقّ بر او تنگ باشد، ستم بر او تنگتر است.»
ج ـ در عرصه ادارى:امام على(عليه السلام) سياست ادارى خود را با دو كار عملى كرد:
1 ـ عزل واليان عثمان در شهرها.
2 ـ واگذاشتن زمامدارى به مردانى كه اهل دين و پاكى بودند.
به همين جهت فرمان داد تا عثمان بن حنيف، والى بصره گردد و سهل بن حنيف، والى شام، و قيس بن عباده، والى مصر و ابو موسى اشعرى، والى كوفه، و درباره طلحه و زبير كه بر كوفه و بصره ولايت داشتند نيز چنين كرد و آنها را با ملايمت از كار بر كنار ساخت.
امام(عليه السلام) معاويه را عزل نمود و حاضر به حاكميّت چنان عنصر ناپاكى بر مردم شام نبود.
موضع امام در آن شرايط و اوضاع، هجوم به معاويه و پاكسازى او از نظر سياسى بود.
او خويشتن را مسئول مىديد كه مسقيماً انشعاب و كوشش در تمرّد و سر پيچى غير قانونى را از بين ببرد و اين خلل را معاويه و خطّ بنى اميّه به وجود آورده بودند.
امام(عليه السلام)مىبايست اين متمرّدان را پاكسازى كند; زيرا پاكسازى كالبد اسلام از آن پليدى ها، وظيفه امام بود; هر چند امرى دشوار مىنمود.
به عبارت ديگر علّت عزل معاويه و اعلان جنگ بر ضدّ او، انگيزه مكتبى بود كه انگيزه اى بزرگ به شمار مىرفت.
و بدين گونه امام على(عليه السلام)در دو ميدان نبرد مىكرد: ميدانى بر ضدّ تجزيه سياسى و ميدانى بر ضدّ انحراف داخلى در جامعه اسلامى، انحرافى كه در نتيجه سياست سابق از جبهه گيرى غير اسلامى شكل گرفته بود.
و از اينجا ارزش كارهاى امام(عليه السلام) در پاكسازى آن اوضاع منحرف و باز ستاندن اموال از خائنان، بى هيچ نرمى و مدارا، آشكار مىگردد.
امام على(عليه السلام) مىفرمود: «همانا كه معاويه خطّى از خطهاى اسلام و مكتب بزرگ آن را نشان نمىدهد بلكه جاهليّت پدرش ابوسفيان را مجسّم مىسازد.
او مىخواهد موجوديّت اسلام را به چيزى ديگر تبديل سازد و جامعه اسلامى را به مجمعى ديگر تغيير دهد، مىخواهد جامعه اى بسازد كه به اسلام و قرآن ايمان نداشته باشند.
او مىخواهد «خلافت» به صورت حكومت قيصر و كسرى در آيد.»با همه مشكلاتى براى كه امام(عليه السلام) پيش آمد آن حضرت از مسير خويش عقب نشينى نكرد، بلكه در خطّ خويش باقى ماند و كار ضربه زدن به تجزيه طلبان را تا پايان زندگانى شريف خود ادامه داد و تا آن دم كه در مسجد كوفه به خون خويش در غلطيد، براى از بين بردن تجزيه، با سپاهى آماده حركت به سوى شام بود تا سپاهى را كه از باقى سپاهيان اسلام جدا شده بود و به رهبرى معاويه اداره مىشد از بين ببرد.
بنابراين امام(عليه السلام) در چشم مسلمانان آگاه تنها كسى بود كه مىتوانست پس از عميق شدن انحراف و ريشه دوانيدن آن در پيكره اسلام، دست به كار شود و با هر عامل جور و تبعيض و انحصار طلبى بجنگد.
از ميان سخنان سازنده امام(عليه السلام)، چهل حديث را كه هر كدام درسى از معارف پربار آن «انسان كامل» است برگزيدم، باشد كه در پرتو اشعّه تابناك آن خورشيد هدايت و ولايت، فضاى تاريك جهل و ضلالت را بشكافيم و به رشد و تعالى كاملِ انسانى خويش نائل آييم.
* * *

چهل حديث
قالَ أَميرُالمُؤْمِنينَ عَلِىُّ بْنُ أَبيطالب(عليه السلام) :
1- خير پنهانى و كتمان گرفتارى
مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ الْبِرُّ وَ إِخْفاءُ الْعَمَلِ وَ الصَّبْرُ عَلَى الرَّزايا وَ كِتْمانُ الْمَصائِبِ.
از گنجهاى بهشت; نيكى كردن و پنهان نمودن كار[نيك] و صبر بر مصيبتها و نهان كردن گرفتاريها (يعنى عدم شكايت از آنها) است.
2- ويژگى هاى زاهد
أَلزّاهِدُ فِى الدُّنْيا مَنْ لَمْ يَغْلِبِ الْحَرامُ صَبْرَهُ، وَ لَمْ يَشْغَلِ الْحَلالُ شُكْرَهُ.
زاهد در دنيا كسى است كه حرام بر صبرش غلبه نكند، و حلال از شكرش باز ندارد.
3- تعادل در جذب و طرد افراد
«أَحْبِبْ حَبيبَكَ هَوْنًا ما عَسى أَنْ يَعْصِيَكَ يَوْمًا ما. وَ أَبْغِضْ بَغيضَكَ هَوْنًا ما عَسى أَنْ يَكُونَ حَبيبَكَ يَوْمًا ما.»
با دوستت آرام بيا، بسا كه روزى دشمنت شود، و با دشمنت آرام بيا، بسا كه روزى دوستت شود.
4- بهاى هر كس
قيمَةُ كُلِّ امْرِء ما يُحْسِنُ.
ارزش هر كسى آن چيزى است كه نيكو انجام دهد.
5- فقيه كامل
«اَلا أُخْبِرُكُمْ بِالْفَقيهِ حَقَّ الْفَقيهِ؟ مَنْ لَمْ يُرَخِّصِ النّاسَ فى مَعاصِى اللّهِ وَ لَمْ يُقَنِّطْهُمْ مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ وَ لَمْ يُؤْمِنْهُمْ مِنْ مَكْرِ اللّهِ وَ لَمْ يَدَعِ القُرآنَ رَغْبَةً عَنْهُ إِلى ما سِواهُ، وَ لا خَيْرَ فى عِبادَة لَيْسَ فيها تَفَقُّهٌ. وَ لاخَيْرَ فى عِلْم لَيْسَ فيهِ تَفَكُّرٌ. وَ لا خَيْرَ فى قِراءَة لَيْسَ فيها تَدَبُّرٌ.»
آيا شما را از فقيه كامل، خبر ندهم؟ آن كه به مردم اجازه نـافرمانى خـدا را ندهـد، و آنهـا را از رحمت خدا نوميد نسازد، و از مكر خدايشان آسوده نكند، و از قرآن رو به چيز ديگر نكنـد، و خيـرى در عبـادت بدون تفقّه نيست، و خيـرى در علم بدون تفكّر نيست، و خيرى در قرآن خواندن بدون تدبّر نيست.
6- خطرات آرزوى طولانى و هواى نفس
«إِنَّما أَخْشى عَلَيْكُمْ إِثْنَيْنِ: طُولَ الاَْمَلِ وَ اتِّباعَ الْهَوى، أَمّا طُولُ الاَْمَلِ فَيُنْسِى الاْخِرَةَ وَ أَمّا إِتِّباعُ الْهَوى فَإِنَّهُ يَصُدُّ عَنِ الْحَقِّ.»
همانا بر شما از دو چيز مىترسم: درازى آرزو و پيروى هواى نفس. امّا درازى آرزو سبب فراموشى آخرت شود، و امّا پيروى از هواى نفس، آدمى را از حقّ باز دارد.
7-مرز دوستى
«لاَ تَتَّخِذَنَّ عَدُوَّ صَديقِكَ صَديقًا فَتَعْدى صَديقَكَ.»
با دشمنِ دوستت دوست مشو كه [با اين كار] با دوستت دشمنى مىكنى.
8-اقسام صبر
«أَلصَّبْرُ ثَلاثَةٌ: أَلصَّبْرُ عَلَى الْمُصيبَةِ، وَ الصَّبْرُ عَلَىالطّاعَةِ، وَ الصَّبْرُ عَلَى الْمَعْصِيَةِ.»
صبر بر سه گونه است: صبر بر مصيبت، و صبر بر اطاعت، و صبر بر [ترك] معصيت.
9- تنگدستى مقدَّر
مَنْ ضُيِّقَ عَلَيْهِ فى ذاتِ يَدِهِ، فَلَمْ يَظُنَّ أَنَّ ذلِكَ حُسْنُ نَظَر مِنَ اللّهِ لَهُ فَقَدْ ضَيَّعَ مَأْمُولاً.
وَ مَنْ وُسِّعَ عَلَيْهِ فى ذاتِ يَدِهِ فَلَمْ يَظُنَّ أَنَّ ذلِكَ اسْتِدْراجٌ مِنَ اللّهِ فَقَدْ أَمِنَ مَخُوفًا.
هر كه تنگدست شد و نپنداشت كه اين از لطف خدا به اوست، يك آرزو را ضايع كرده و هر كه وسعت در مال يافت و نپنداشت كه اين يك غافلگيرى از سوى خداست، در جاى ترسناكى آسوده مانده است.
10- عزّت، نه ذلّت
اَلْمَنِيَّةُ وَ لاَ الدَّنِيَّةُ وَ التَّجَلُّدُ وَ لاَ التَّبَلُّدُ وَ الدَّهْرُ يَوْمانِ: فَيَوْمٌ لَكَ وَ يَوْمٌ عَلَيْكَ فَإِذا كانَ لَكَ فَلا تَبْطَرْ،وَ إِذا كانَ عَلَيْكَ فَلا تَحْزَنْ فَبِكِلَيْهِما سَتُخْتَبَرُ.
مردن نه خوار شدن! و بى باكى نه خود باختن! روزگار دو روز است، روزى به نفع تو، و روزى به ضرر تو! چون به سودت شد شادى مكن، و چون به زيانت گرديد غم مخور، كه به هر دوى آن آزمايش شوى.
11- طلب خير
ما حارَ مَنِ اسْتَخارَ، وَ لا نَدِمَ مَنِ اسْتَشارَ.
هر كه خير جويد سرگردان نشود، و كسى كه مشورت نمايد پشيمان نگردد.
12- وطن دوستى
عُمِّرَتِ الْبِلادُ بِحُبِّ الأَوْطانِ.
شهرها به حبّ و دوستى وطن آباداند.
13- سه شعبه علوم لازم
أَلْعِلْمُ ثَلاثَةٌ: أَلْفِقْهُ لِلاَْدْيانِ، وَ الطِّبُّ لِلاَْبْدانِ،وَ النَّحْوُ لِلِّسانِ.
دانش سه قسم است: فقه براى دين، و پزشكى براى تن، و نحو براى زبان.
14- سخن عالمانه
تَكَلَّمُوا فِى الْعِلْمِ تَبَيَّنَ أَقْدارُكُمْ.
عالمانه سخن گوييد تا قدر شما روشن گردد.
15- منع تلقين منفى
لا تُحَدِّثْ نَفْسَكَ بِفَقْر وَ لا طُولِ عُمْر.
فقر و تنگدستى و طول عمر را به خود تلقين نكن.
16- حرمت مؤمن
سِبابُ الْمُؤْمِنِ فِسْقٌ وَ قِتالُهُ كُفْرٌ وَ حُرْمَةُ مالِهِ كَحُرْمَةِ دَمِهِ.
دشنام دادن به مؤمن فسق است، و جنگيدن با او كفر، و احترام مالش چون احترام خونش است.
17- فقر جانكاه
أَلْفَقْرُ الْمَوْتُ الاَْكْبَرُ، وَ قِلَّةُ الْعِيالِ أَحَدُ الْيَسارَيْنِ وَ هُوَ نِصْفُ الْعَيْشِ.
فقر و ندارى بزرگترين مرگ است! و عائله كم يكى از دو توانگرى است، كه آن نيمى از خوشى است.
18- دو پديده خطرناك
أَهْلَكَ النّاسَ إِثْنانِ: خَوْفُ الْفَقْرِ وَ طَلَبُ الْفَخْرِ.
دو چيز مردم را هلاك كرده: ترس از ندارى و فخرطلبى.
19- سه ظالم
أَلْعامِلُ بِالظُّلْمِ وَ المُعينُ عَلَيْهِ وَ الرّاضِىُ بِهِ شُرَكاءُ ثَلاثَةٌ.
شخص ستمكار و كمك كننده بر ظلم و آن كه راضى به ظلم است، هر سه با هم شريكاند.
20- صبر جميل
أَلصَّبْرُ صَبْرانِ: صَبْرٌ عِنْدَ الْمُصيبَةِ حَسَنٌ جَميلٌ، وَ أَحْسَنُ مِنْ ذلِكَ الصَّبْرُ عِنْدَ ما حَرَّمَ اللّهُ عَلَيْكَ.
صبر بر دو قسم است: صبر بر مصيبت كه نيكو و زيباست، و بهتر از آن صبر بر چيزى است كه خداوند آن را حرام گردانيده است.
21- اداى امانت
أَدُّوا الاَْمانَةَ وَ لَوْ إِلى قاتِلِ وُلْدِ الاَْنْبياءِ.
امانت را بپردازيد گرچه به كشنده فرزندان پيغمبران باشد.
22- پرهيز از شهرت طلبى
قالَ(عليه السلام) لِكُمَيْلِ بْنِ زِياد:رُوَيْدَكَ لاتَشْهَرْ، وَ أَخْفِ شَخْصَكَ لا تُذْكَرْ، تَعَلَّمْ تَعْلَمْ وَ اصْمُتْ تَسْلَمْ، لا عَلَيْكَ إِذا عَرَّفَكَ دينَهُ، لا تَعْرِفُ النّاسَ وَ لا يَعْرِفُونَكَ.
آرام باش، خود را شهره مساز، خود را نهان دار كه شناخته نشوى، ياد گير تا بدانى، خموش باش تا سالم بمانى.
بر تو هيچ باكى نيست، آن گاه كه خدا دينش را به تو فهمانيد، كه نه تو مردم را بشناسى و نه مردم تو را بشناسند (يعنى، گمنام زندگى كنى).
23- عذاب شش گروه
إِنَّ اللّهَ يُعَذِّبُ سِتَّةً بِسِتَّة : أَلْعَرَبَ بِالْعَصَبيَّةِ وَ الدَّهاقينَ بِالْكِبْرِ وَ الاُْمَراءَ بِالْجَوْرِ وَ الْفُقَهاءَ بِالْحَسَدِ وَ التُّجّارَ بِالْخِيانَةِ وَ أَهْلَ الرُّسْتاقِ بِالْجَهْلِ.
خداوند شش كس را به شش خصلت عذاب كند:عرب را به تعصّب، و خان هاى ده را به تكبّر، و فرمانروايان را به جور، و فقيهان را به حسد، و تجّار را به خيانت، و روستايى را به جهالت.
24- اركان ايمان
أَلاِْيمانُ عَلى أَرْبَعَةِ أَرْكان: أَلتَّوَكُّلِ عَلَى اللّهِ، وَ التَّفْويضِ إِلَى اللّهِ وَ التَّسْليمِ لاَِمْرِللّهِ، وَ الرِّضا بِقَضاءِ اللّهِ.
ايمان چهارپايه دارد: توكّل بر خدا، واگذاردن كار به خدا، تسليم به امر خدا و رضا به قضاى الهى.
25- تربيت اخلاقى
«ذَلِّلُوا أَخْلاقَكُمْ بِالَْمحاسِنِ، وَ قَوِّدُوها إِلَى الْمَكارِمِ. وَ عَوِّدُوا أَنْفُسَكُمُ الْحِلْمَ.»
اخلاق خود را رامِ خوبى ها كنيد و به بزرگوارى هايشان بكشانيد و خود را به بردبارى عادت دهيد.
26- آسانگيرى بر مردم و دورى از كارهاى پست
«لاتُداقُّوا النّاسَ وَزْنًا بِوَزْن، وَ عَظِّمُوا أَقْدارَكُمْ بِالتَّغافُلِ عَنِ الدَّنِىِّ مِنَ الاُْمُورِ.»
نسبت به مردم، زياد خرده گيرى نكنيد، و قدر خود را با كناره گيرى از كارهاى پست بالا بريد.
27- نگهبانان انسان
«كَفى بِالْمَرْءِ حِرْزًا، إِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنَ النّاسِ إِلاّ وَ مَعَهُ حَفَظَةٌ مِنَ اللّهِ يَحْفَظُونَهُ أَنْ لا يَتَرَدّى فى بِئْر وَ لا يَقَعَ عَلَيْهِ حائِطٌ وَ لا يُصيبَهُ سَبُعٌ، فَإِذا جاءَ أَجَلُهُ خَلُّوا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ أَجَلِهِ.»
آدمى را همين دژ بس كه كسى از مردم نيست، مگر آن كه با او از طرف خدا نگهبان هاست كه او را نگه مىدارند كه به چاه نيفتد، و ديوار بر سرش نريزد، و درنده اى آسيبش نرساند، و چون مرگ او رسد او را در برابر اجلش رها سازند.
28- روزگار تباهىها
«يَأْتى عَلَى النّاسِ زَمانٌ لا يُعْرَفُ فيهِ إلاَّ الْماحِلُ وَ لا يُظَرَّفُ فيهِ إِلاَّ الْفاجِرُ وَ لا يُؤْتَمَنُ فيهِ إِلاَّ الْخائِنُ وَ لا يُخَوَّنُ إِلاَّ المُؤتَمَنُ، يَتَّخِذُونَ اْلَفْئَ مَغْنًَما وَ الصَّدَقَةَ مَغْرَمًا وَصِلَةَ الرَّحِمِ مَنًّا، وَ الْعِبادَةَ استِطالَةً عَلَى النّاسِ وَ تَعَدِّيًا و ذلِكَ يَكُونُ عِنْدَ سُلطانِ النِّساءِ، وَ مُشاوَرَةِ الاِْماءِ، وَ إِمارَةِ الصِّبيانِ.»
زمانى بر مردم خواهد آمد كه در آن ارج نيابد، مگر فرد بىعرضه و بىحاصل، و خوش طبع و زيرك دانسته نشود، مگر فاجر، و امين و مورد اعتماد قرار نگيرد، مگر خائن و به خيانت نسبت داده نشود، مگر فرد درستكار و امين! در چنين روزگارى، بيتالمال را بهره شخصى خود گيرند، و صدقه را زيان به حساب آورند، وصله رحم را با منّت به جاى آرند، و عبادت را وسيله بزرگى فروختن و تجاوز نمودن بر مردم قرار دهند و اين وقتى است كه زنان، حاكم و كنيزان، مشاور و كودكان، فرمانروا باشند!
29- زيركى به هنگام فتنه
«كُنْ فِى الْفِتْنَةِ كَابْنِ اللَّبُونِ; لا ظَهْرٌ فَيُرْكَبَ، وَ لا ضَرْعٌ فَيُحْلَبَ.»
هنگام فتنه چون شتر دو ساله باش كه نه پشتى دارد تا سوارش شوند و نه پستانى تا شيرش دوشند.
30- اقبال و ادبار دنيا
«إذا أَقْبَلَتِ الدُّنيا عَلى أَحَد أَعارَتْهُ مَحاسِنَ غَيْرِهِ، وَ إِذا أَدْبَرَتْ عَنْهُ سَلَبَتْهُ مَحاسِنَ نَفْسِهِ.»
چون دنيا به كسى روى آرد، نيكويى هاى ديگران را بدو به عاريت سپارد، و چون بدو پشت نمايد، خوبى هايش را بربايد.
31- ناتوان ترين مردم
«أَعْجَزُ النّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنِ اكْتِسابِ الاِْخْوانِ، وَ أَعْجَزُ مِنْهُ مَنْ ضَيَّعَ مَنْ ظَفِرَ بِهِ مِنْهُمْ.»
ناتوانترين مردم كسى است كه توانِ به دست آوردن دوستان را ندارد، و ناتوانتر از او كسى است كه دوستى به دست آرد و او را از دست بدهد.
32- فرياد رسى و فرح بخشىِ گرفتار
«مِنْ كَفّاراتِ الذُّنُوبِ الْعِظامِ إِغاثَةُ الْمَلْهُوفِ وَ التَّنْفيسُ عَنِ الْمَكْرُوبِ.»
از كفّاره گناهان بزرگ، فرياد خواه را به فرياد رسيدن، و غمگين را آسايش بخشيدن است.
33- نشانه كمال عقل
«إِذا تَمَّ الْعَقْلُ نَقَصَ الْكَلامُ.»
چون خرد كمال گيرد، گفتار نقصان پذيرد.
34- رابطه با خدا
«مَنْ أَصْلَحَ ما بَيْنَهُ وَ بَيْنَ اللّهِ أَصْلَحَ اللّهُ ما بَيْنَهُ وَ بَيْنَ النّاسِ وَ مَنْ أَصْلَحَ أَمْرَ آخِرَتِهِ أَصْلَحَ اللّهُ لَهُ أَمْرَ دُنْياهُ. وَ مَنْ كانَ لَهُ مِنْ نَفْسِهِ واعِظٌ كانَ عَلَيْهِ مِنَ اللّهِ حافِظٌ.»
آن كه ميان خود و خدا را اصلاح كند، خدا ميان او و مردم را اصلاح مىكند و آن كه كار آخرتِ خود را درست كند، خدا كار دنياى او را سامان دهد. و آن كه او را از خود بر خويشتن واعظى است، خدا را بر او حافظى است.
35- افراط و تفريط
«هَلَكَ فِىَّ رَجُلانِ مُحِبٌّ غال وَ مُبْغِضٌ قال.»
دو تن به خاطر من هلاك شدند: دوستى كه اندازه نگاه نداشت و دشمنى كه بغض ـ مرا ـ در دل كاشت.
36- روايت و درايت
«إِعْقِلُوا الْخَبَرَ إِذا سَمِعْتُمُوهُ عَقْلَ رِعايَة لاعَقْلَ رِوايَة، فَإِنَّ رُواةَ الْعِلْمِ كَثيرٌ، وَ رُعاتُهُ قَليلٌ.»
هر گاه حديثى را شنيديد آن را با دقّت عقلى فهم و رعايت كنيد، نه بشنويد و روايت كنيد! كه راويان علم بسيارند و رعايت كنندگانِ آن اندك در شمار.
37- پاداش تارك گناه
«مَا الُْمجاهِدُ الشَّهيدُ فى سَبيلِ اللّهِ بِأَعْظَمَ أَجْرًا مِمَّنْ قَدَرَ فَعَفَّ، لَكادَ الْعَفيفُ أَنْ يَكُونَ مَلَكًا مِنَ الْمَلائِكَةِ.»
مُزد جهادگرِ كشته در راه خدا بيشتر نيست از مرد پارسا كه ـ معصيت كردن ـ تواند ـ ليكن ـ پارسا ماند و چنان است كه گويى پارسا فرشته اى است از فرشته ها.
38- پايان ناگوار گناه
«أُذْكُرُوا انقِطاعَ اللَّذّاتِ وَ بَقاءَ التَّبِعاتِ.»
به ياد آريد كه لذّتها تمام شدنى است و پايان ناگوار آن بر جاى ماندنى.
39- صفت دنيا
«فى صِفَةِ الدُّنْيا: تَغُرُّ وَ تَضُرُّ وَ تَمُرُّ.»
در صفت دنيا فرموده است:مىفريبد و زيان مىرساند و مىگذرد.
40- دينداران آخر الزّمان
«يَأْتى عَلَى النّاسِ زَمانٌ لا يَبْقى فيهِ مِنَ الْقُرْآنِ إِلاّ رَسْمُهُ وَ مِنَ الاِْسْلامِ إِلاَّ اسْمُهُ. مَساجِدُهُمْ يَوْمَئِذ عامِرَةٌ مِنَ الْبِناءِ خَرابٌ مِنَ الْهُدى. سُكّانُها وَ عُمّارُها شَرُّ أَهْلِ الاَْرْضِ، مِنْهُمْ تَخْرُجُ الْفِتْنَةُ وَ إِلَيْهِمْ تَأْوِى الْخَطيئَةُ يَرُدُّونَ مَنْ شَذَّ عَنْها فيها.
وَ يَسُوقُونَ مَنْ تَأَخَّرَ إِلَيْها.
يَقُولُ اللّهُ تَعالى «فَبى حَلَفْتُ لاََبْعَثَنَّ عَلى أُولئِكَ فِتْنَةً أَتْرُكَ الْحَليمَ فيها حَيْرانَ» وَ قَدْ فَعَلَ. وَ نَحْنُ نَسْتَقيلُ اللّهَ عَثْرَةَ الْغَفْلَةِ.»
مردم را روزگارى رسد كه در آن از قرآن جز نشان نماند و از اسلام جز نام آن، در آن روزگار ساختمان مسجدهاى آنان نو و تازه ساز است و از رستگارى ويران. ساكنان و سازندگان آن مسجدها بدترين مردم زمين اند، فتنه از آنان خيزد و خطا به آنان درآويزد.
آن كه از فتنه به كنار ماند بدان بازش گردانند، و آن كه از آن پس افتد به سويش برانند.
خداى تعالى فرمايد: «به خودم سوگند، بر آنان فتنه اى بگمارم كه بردبار در آن سرگردان مانَد» و چنين كرده است، و ما از خدا مىخواهيم از لغزش غفلت درگذرد.